[Jaarprogramma] [Componisten] [Muziek] [terug]
Antieke en moderne dissonanten
Schola Davidica zingt Lotti en Pärt als afsluiting van de lijdenstijd
Palmzondag is de laatste zondag van de 40-dagentijd en is meteen het startpunt van de zogenaamde Goede of Stille Week, waarin het lijden, sterven en de opstanding van Jezus wordt herdacht en gevierd. Ondanks de vrolijke toon waarmee op Palmpasen de intocht van Jezus in Jeruzalem wordt gevierd is het de dag waarop de weg die leidt tot zijn dood onvermijdelijk lijkt te worden. Gert Oost heeft een prachtige zetting gemaakt van het intochtslied 'Met de boom des levens' waarin de gang van Jezus door de komende week op weg naar het kruis met een doorgaande lopende bas wordt weergegeven.
In de muziek voor deze lijdensweek hebben componisten eeuwenlang gezocht het wrange van de dood van de schuldeloze Jezus weer te geven. In de anthem van deze zondag, het 8-stemmige 'Crucifixus' van Antonio Lotti, heeft de componist op meesterlijke wijze de polyfonie ingezet om dit bittere gebeuren weer te geven: Acht stemmen zetten na elkaar in met de tekst Crucifixus, 'Hij is gekruisigd' en elke tweede stem die begint vormt een dissonant, een wrange tweeklank met de vorige stem. Tot alle stemmen samenklinken en Lotti het koor in een overmatig kwart-akkoord laat eindigen, een samenklank waarin de 'verboden' toonafstand, de 'Duivel in de muziek' klinkt. De spanning die hij hiermee opbouwt is enorm en wordt pas in de laatste noten van het eerste deel opgelost. In het tweede deel gebruikt Lotti een tweede spanningselement: de korte herhaalde noten die klinken als hamerslagen in het kruis om aan te geven dat 'Jezus voor ons is gekruisigd'. Tenslotte komt het stuk muzikaal gelaten tot rust in de steeds dalende noten van het slotdeel op de tekst 'en is begraven'. Lotti schreef wel drie zettingen van dit deel van de geloofsbelijdenis, maar deze achtstemmige is wel de meest aangrijpende.
Arvo Pärt, de Estlandse componist van het Magnificat en Nunc dimittis van deze Choral Evensong, staat bekend om zijn lichte, etherische muziek met dezelfde soort dissonanten als Lotti eeuwen daarvoor al gebruikte. Hij schrijft eenvoudige harmonieën van vaak maar twee of drie noten die als bellen klinken. Pärt krijgt het voor elkaar
wrange noten tegelijk hartverscheurend mooi te laten samenklinken en zo sterk bezinnende cantica te maken voor deze vesper.Kom ook luisteren en meezingen in deze Choral Evensong. Laten we zo deze week van bezinning op het lijden beginnen met muziek die je door merg en been gaat en tegelijk hemels mooi is en ons zo laten raken door Jezus' "opgang naar Jeruzalem".
Het koor staat onder leiding van Lisette Bernt, het orgel wordt bespeeld door Jan Hage.
Toegang is gratis en bij de uitgang is een collecte. De deuren gaan open om 16.30 uur. U bent van harte welkom!
Jaap Boeschoten
Arvo Pärt
Koorwerken:
- Hosianna - Thomas Jennefeld
- Met de boom des levens (LvK 184) - Gert Oost
- Preces and Responses II - Gert OOst
- Psalm 72 - Charles V. Stanford
- Magnificat en Nunc dimittis - Arvo Pärt
- Crucifixus a 8 - Antonio Lotti
- Alles wat over ons geschreven is (LvK 173) - Gert Oost